Operatie Market Garden

17 sept 1944 – 26 sept 1944

 

Zowel de gemeenten Valkenswaard als Waalre zijn bevrijd door de geallieerde operatie genaamd Market Garden.

Onderdelen en doelen

Het bestond uit een grootschalige luchtlanding (Market) en een grondoffensief vanuit België (Garden). Het plan hield in dat de Britse, Poolse en Amerikaanse luchtlandingstroepen belangrijke bruggen over Nederlandse rivieren zouden innemen, waarna grondtroepen via deze bruggen snel zouden kunnen doorstoten naar het IJsselmeer.[2] Daarmee zouden de Duitse troepen in het westen van Nederland in de tang zijn genomen en was er tevens de mogelijkheid om naar het oosten door te stoten, waar het Ruhrgebied lag, het industriële hart van Duitsland.[2] Bovendien werd op deze manier de gevreesde Westwall omzeild. Minder bekend is de betekenis die operatie Market Garden had voor het tot stand brengen van de beveiliging van Antwerpen en het gebied waar de Slag om de Schelde zou worden uitgevochten.

Operatie Market

Operatie Market was de codenaam van het luchtlandingsplan. In Engeland was het Eerste Geallieerde Luchtlandingsleger gevormd, onder bevel van de Amerikaanse luitenant-generaal Lewis Brereton. Drie geallieerde luchtlandingsdivisies zouden worden afgeworpen boven de Nederlandse steden Eindhoven, Arnhem en Nijmegen en de weg vrijmaken voor het Britse 117e Legerkorps, dat opgesteld was nabij Leopoldsburg en via Joe's Bridge te Lommel oprukte richting Nederland. Op de eerste dag zou dit korps Eindhoven moeten hebben bereikt, op de tweede dag Nijmegen en op de derde dag Arnhem.

 

Eindhoven

De Amerikaanse 101e Luchtlandingsdivisie, bijgenaamd de Screaming Eagles, onder bevel van generaal-majoor Maxwell D. Taylor, werd in het gebied rond Eindhoven gedropt. Er waren droppingzones in Best, Son, Sint-Oedenrode en Veghel. De divisie moest de bruggen over de rivier de Aa en Zuid-Willemsvaart bij Veghel, de brug over de Dommel bij Sint Oedenrode en de brug over het Wilhelminakanaal bij Son innemen. Vervolgens moesten de manschappen oprukken tot Eindhoven en daar contact zien te leggen met oprukkende grondtroepen van het XXXe Korps.

Nijmegen

De Amerikaanse 82e Luchtlandingsdivisie, bijgenaamd All American, onder bevel van (toen nog) brigadegeneraal James Gavin, kreeg het gebied rond Nijmegen toegewezen. De droppingzones bevonden zich bij Groesbeek, Overasselt en Grave. Deze divisie had de taak om de brug over de Waal bij Nijmegen in te nemen, alsmede de brug over de Maas bij Grave en ten minste één brug over het Maas-Waalkanaal.

 

Arnhem

De Britse 1e Luchtlandingsdivisie, onder bevel van generaal-majoor Roy Urquhart, zou landen nabij Arnhem. Er waren droppingzones in Wolfheze en Oosterbeek, en Ede. Deze divisie moest de verkeersbrug in Arnhem veroveren en deze minstens 48 uur bezet houden, totdat er versterking zou komen vanuit het zuiden. Deze divisie zou steun krijgen van de Poolse 1e Onafhankelijke Parachutistenbrigade, onder bevel van generaal-majoor Stanisław Sosabowski die later werd gedropt.

 

Operatie Garden

Het Britse 30e Legerkorps, onder leiding van luitenant-generaal Brian Horrocks, moest uit het bruggenhoofd over het Maas-Scheldekanaal bij Lommel oprukken over de door de luchtlandingstroepen vrijgemaakte route. Ze moesten de route volgen over de as Eindhoven, Sint-Oedenrode, Veghel, Uden, Grave, Nijmegen en Arnhem. Van daaruit moest het korps doorstoten naar het IJsselmeer om de Duitse troepen in West-Nederland af te snijden. Hierna moesten er bij Doesburg, Zutphen en Deventer bruggenhoofden over de IJssel worden geslagen, waarna men direct kon doorstoten naar het Ruhrgebied.

De voorhoede van het Britse 30e Legerkorps werd gevormd door de pantserdivisie “Guards”. Daarachter kwamen de 43e Wessex- en de 50e Northhumberland-infanteriedivisie. Ten slotte volgden nog de Britse 8e pantserbrigade en de Nederlandse Prinses Irene Brigade.

Het Britse 30e Legerkorps bestond uit ruim 50.000 manschappen en omvatte ongeveer 22.000 voertuigen. Dit moest tot aan Arnhem over slechts één weg worden verplaatst. De grondoperatie was dus zeer kwetsbaar voor tegenaanvallen. Om de kwetsbaarheid ietwat te verminderen, werden nog twee legerkorpsen ingezet om de flanken te beveiligen. Het Britse 8e Legerkorps dekte de rechterflank, terwijl de linkerflank werd beschermd door het Britse 12e Legerkorps.

Het was de bedoeling dat dit grondleger zondag 17 september 1944 Eindhoven zou bereiken.

Resultaat

Het Britse grondleger liep op de luikerweg (huidige N69) in een Duitse tankval, waarna er felle gevechten zouden losbarsten. Deze Duitse weerstand maakte de Britten voorzichtiger en ze zouden dan ook de nacht in Valkenswaard doorbrengen voordat ze naar Aalst en verder naar Eindhoven zouden doorstoten. De vertraging die hierdoor en de dag erna in Aalst werd opgelopen zouden cruciaal zijn voor de operatie. De parachutisten in Arnhem konden niet op tijd worden bereikt. Natuurlijk ging het om nog meerdere plaatsen fout maar het aandeel dat in deze gemeenten afspeelde wordt vaak over het hoofd gezien.

Over het algemeen wordt de uitkomst van Market Garden als een mislukking gezien. Eisenhower noemde de operatie echter gedeeltelijk geslaagd omdat het minder bekende doel, het beveiligen van de sector Antwerpen, wel was bereikt. Het afsnijden van de Duitse troepen in het westen van Nederland en het doorstoten naar het Ruhrgebied konden geen doorgang vinden, omdat de laatste en meest cruciale doelstelling van de operatie, de brug bij Arnhem, niet op tijd bereikt kon worden.

Meer weten?

Over operatie Market Garden zijn talloze boeken en websites geschreven. 

Enkele goed informatieve sites over de operatie zijn:

* http://www.slag-om-arnhem.nl/

http://marketgarden.secondworldwar.nl/

http://www.marketgarden1944.nl/

http://www.ww2marketgarden.com/

Een kort maar duidelijke animatie ove de operatie vindt u hier:

Animatie

Globaal overzicht operatie Market Garden (Source: Boek "The Road To Valkenswaard")

Emmastraat 27b, 5583 BL Waalre

info@erfgoed40-45.nl

 

  • Facebook